Hai mươi năm trước, tại một trong những trường y hàng đầu ở Indonesia, tôi, một cô gái mười tám tuổi, đứng trong hành lang của một phòng thí nghiệm vi sinh trống vắng. Hành lang lẽ ra phải yên tĩnh, nhưng tiếng la hét của bạn trai tôi dội vào những bức tường. Máy điều hòa được đặt ở hai mươi ba độ, nhưng làn da tôi bỏng rát theo từng cái tát. Tôi che mặt lại, nhưng mắt vẫn dán vào que thử thai nằm trên sàn. Hai vạch hồng.
Ba giờ sau, anh ta đưa cho tôi thuốc. Tôi nuốt mà không đếm. Không lâu sau, máu chảy dọc xuống đùi tôi. Rồi mọi thứ tối sầm lại.
Khi tôi tỉnh dậy, ánh đèn chói lòa. Một bác sĩ đứng bên cạnh, nhìn tôi một lần rồi nói: “Cô nên ăn năn. Đây là tội lỗi trước hôn nhân.” Rồi bà ấy quay đi. Không giới thiệu. Không một câu hỏi. Không một lời giải thích. Tôi nằm trên giường bệnh, run rẩy từ trong ra ngoài. Sau tất cả những gì tôi đã chịu đựng, sự phán xét lạnh lùng của bà ấy còn làm tôi tan nát hơn cả bạo lực từ người bạn trai kia. Từ ngày đó, sống sót còn khó hơn là chết. Điều duy nhất giữ tôi lại là một tiếng nói trong tim: “Con của con đã chết để con có thể trở thành bác sĩ. Hãy trở thành một bác sĩ tốt. Hãy trở thành một bác sĩ nhân hậu.” Tiếng nói ấy trở thành kim chỉ nam của tôi.
Trong bốn năm tiếp theo, tôi học tập không ngừng để trở thành bác sĩ. Tôi hy vọng ai đó sẽ dạy tôi cách không trở thành vị bác sĩ kia — cách nói bằng trái tim, cách chăm sóc những người sống sót sau bạo lực tình dục. Nhưng khi tốt nghiệp, tôi vẫn không biết làm thế nào. Và sự thật là — phần lớn chúng ta vẫn không biết. Chúng ta chưa từng được đào tạo. Chúng ta không biết nên hỏi gì. Chúng ta không biết cách hỏi mà không khiến họ đau thêm lần nữa.
Ngày hôm đó, tôi đã may mắn. Nhiều người khác thì không. Nhưng sự chăm sóc đúng đắn không bao giờ nên phụ thuộc vào may mắn. Nó phải được đảm bảo. Vì thế tôi đã thành lập “Doctors Without Stigma” — một phong trào trang bị cho nhân viên y tế cách ứng phó với bạo lực tình dục bằng sự đồng cảm, chuyên môn và không phán xét. Chúng tôi tổ chức các buổi thảo luận trực tuyến thường xuyên, nơi những người sống sót lên tiếng và các chuyên gia y tế lắng nghe, học hỏi. Sau gần như mỗi buổi, tôi đều nghe hai câu giống nhau: từ những người sống sót, “Cuối cùng tôi cũng cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu,” và từ các bác sĩ, “Cảm ơn vì đã mở mắt cho tôi. Tôi sẽ cố gắng hơn để phục vụ và chăm sóc họ tốt hơn.”
Các đồng nghiệp ngành y của tôi, các bạn có còn nhớ ngày mình tốt nghiệp không? Ngày các bạn giơ tay và đọc Lời thề Hippocrates — đầy hy vọng, đầy mục đích. Các bạn đã hứa không gây hại, hành động vì lợi ích của người bệnh và bảo vệ họ khỏi bất công. Tôi xin hỏi — một cách chân thành: Hôm nay, bệnh nhân của chúng ta còn cảm nhận được lời hứa đó không? Chúng ta chỉ đếm xem có bao nhiêu người cảm ơn mình? Hay chúng ta cũng đếm xem có bao nhiêu người không bao giờ quay lại? Bao nhiêu người rời phòng khám với nỗi đau nhiều hơn khi họ bước vào? Bao nhiêu người bị tổn thương trong im lặng bởi lời nói của chúng ta — hoặc bởi sự im lặng của chúng ta?
Bởi vì bạo lực tình dục giết người — thường là chậm rãi, qua nhiều năm. Những người mẹ. Những người chị em. Những người con gái. Những người cháu gái. Nhiều người chịu đựng trong im lặng trước khi mất mạng bởi bạn đời hoặc người thân trong gia đình. Người phụ nữ tiếp theo có thể đứng trước mặt chúng ta vào ngày mai — trong phòng cấp cứu, trong phòng khám, trong khoa bệnh. Và khi cô ấy đến, cô ấy vẫn còn sống. Nghĩa là chúng ta vẫn còn cơ hội. Tin cô ấy. Đối xử với cô ấy bằng phẩm giá. Bảo vệ cô ấy.
Đó là lời thề của chúng ta. Đó là lý do chúng ta trở thành bác sĩ. Đó là lý do chúng ta chịu đựng những đêm không ngủ. Vì vậy hôm nay, tôi mời bạn làm một điều đơn giản: Tuyên thệ lại lời thề của mình. Hãy trở thành lý do để một ai đó có thể tiếp tục sống cuộc đời của mình. Bởi vì chúng ta không bao giờ biết — có thể một ngày nào đó, cô ấy cũng sẽ trở thành bác sĩ. Giống như tôi. Giống như chúng ta.
Giới thiệu tác giả: Bác sĩ Gabriella Sandranila Suryadana
Bác sĩ Sandra là Nhà sáng lập và Giám đốc Điều hành Doctors Without Stigma Community, nền tảng khuếch đại tiếng nói các nhóm yếu thế và chống kỳ thị trong y tế tại Indonesia. Cộng đồng tập trung vào sức khỏe tâm thần, sức khỏe và quyền sinh sản – tình dục, và phòng chống bạo lực giới. Với 10 năm làm việc tại vùng sâu vùng xa, Sandra chứng kiến sự kỳ thị trong hệ thống y tế gây hại nặng nề cho các nhóm dễ tổn thương, làm gia tăng bất bình đẳng sức khỏe. Vì vậy, cô thành lập Doctors Without Stigma nhằm xây dựng một môi trường chăm sóc sức khỏe bao trùm và nhân văn hơn.
