Dì Lucy là em gái và cũng là người bạn thân nhất của mẹ tôi. Mỗi năm, dì đều đến thăm với những món quà vặt tôi yêu thích, và tôi thường nghe dì và mẹ cười nói đến khuya.
Tháng Mười Một năm ngoái, trong siêu bão Kristine, dì bị ngã và đập đầu. Đường sá bị phong tỏa; phải mất hai ngày mới đến được bệnh viện. Các bác sĩ không có mặt—vì họ cũng chính là nạn nhân—và máy chụp CT đã bị nước cuốn trôi. Chúng tôi chờ hai tuần mới có xe cấp cứu, và khi dì đến được Manila, đã quá muộn.
Chúng tôi chôn cất dì vào đúng ngày Giáng Sinh.
Gia đình tôi chỉ còn mẹ và tôi. Nhiều năm trước, cha tôi đã qua đời vì sốc nhiệt. Khi cha mất và giờ đến lượt dì Lucy, tôi bắt đầu nhìn cuộc đời mình mong manh hơn bao giờ hết, và ý thức về cái chết trở nên rõ ràng hơn.
Đêm Giáng Sinh đó, mẹ và tôi ngồi bên bàn ăn, nhìn chằm chằm vào hai chiếc ghế trống đối diện. Chúng tôi chuẩn bị một bữa tiệc thịnh soạn nhưng hầu như không thể ăn nổi. Và tôi hiểu ra: con người không chỉ bị tổn hại bởi thiên nhiên—họ bị tổn thương vì thảm họa khí hậu cũng là thảm họa y tế, và khi hệ thống y tế sụp đổ, các gia đình sẽ mất đi những người họ yêu thương.
Khoảnh khắc ấy đã làm sáng tỏ mục đích sống của tôi. Việc xây dựng lại nhà cửa vốn luôn là vùng an toàn của tôi—con đường quen thuộc, dễ dàng. Nhưng mất dì Lucy buộc tôi phải đối diện với sự bất an của mình: rằng tôi cần tìm hiểu về y tế, và về cách những hệ thống mong manh quyết định ai được sống sót.
Bước vào sự bất an đó đã dẫn tôi đến việc cùng thành lập Mạng lưới Chính sách Khí hậu và Y tế Đông Nam Á—một không gian làm việc với các nhà hoạch định chính sách để các quyết định có thể bảo vệ thay vì gây nguy hại.
Qua các lớp Tự sự trước công chúng của chúng tôi, một điều trở nên rõ ràng rằng xuyên suốt các lĩnh vực khác nhau—từ sức khỏe tinh thần, giáo dục giới tính, sức khỏe trẻ em, sơ cứu, đến trị liệu bằng âm nhạc—chúng tôi, những học viên của The Equity Initiative, cùng chia sẻ một niềm tin: sự quan tâm chăm sóc chính là sức mạnh. Chúng tôi biến nỗi đau thành hành động, và hành động thành sứ mệnh.
Nhưng hôm nay, bão đã mạnh hơn, nắng nóng khắc nghiệt hơn, và các phòng khám, lớp học, mái nhà của chúng ta đang nứt vỡ dưới áp lực. Nếu những quyết định sai lầm tiếp diễn, sẽ còn nhiều sinh mạng mất đi.
Tuy vậy, nếu chúng ta hành động cùng các nhà hoạch định chính sách để nơi chúng ta đang sống đều có thể trở thành một mạng lưới sống của sự chăm sóc: những chính sách bắt nguồn từ trải nghiệm thực tế, các cộng đồng kết nối với nhau như những đường sinh mệnh xuyên biên giới, và các gia đình được bảo vệ trong thảm họa khí hậu. Hãy tưởng tượng một tương lai không ai phải chết, không ai phải đổ bệnh, không ai bị bỏ lại phía sau vì mọi quyết định chính thức đều dựa trên an toàn, lòng tử tế và sự chăm sóc.
Vì vậy, đây là lời mời gọi của tôi: hãy tham gia cùng chúng tôi—đăng ký khi chúng tôi ra mắt Mạng lưới Chính sách Khí hậu và Y tế Đông Nam Á tại Bangkok vào tháng 3 năm 2026. Hãy mang theo thời gian, chuyên môn, hoặc sự hỗ trợ từ tổ chức của bạn. Bởi vì tương lai chúng ta cần sẽ được xây dựng bởi những người lựa chọn quan tâm—để các thảm họa khí hậu không còn khiến gia đình nào phải đón thêm một mùa lễ với những chiếc ghế trống bên bàn ăn.
Giới thiệu tác giả: Tiến sĩ Pamela Gloria Cajilig
Pamela là một nhà nhân chủng học đầy tâm huyết trong việc đưa các phương pháp tiếp cận có sự tham gia của cộng đồng và dựa trên tư duy thiết kế vào lĩnh vực giảm nhẹ và quản lý rủi ro thiên tai (DRRM) cũng như thích ứng với biến đổi khí hậu (CCA). Cô là đồng sáng lập Curiosity Design Research, đơn vị đã thực hiện hơn 300 dự án nghiên cứu và tư vấn cho các tổ chức công và tư tại Philippines cũng như cho khách hàng trên bốn châu lục. Pamela cũng là giảng viên (professorial lecturer) tại Trường Kiến trúc, Đại học Philippines, nơi cô đang khởi xướng các sáng kiến liên ngành và đa lĩnh vực nhằm tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai.
